1. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Η γεωμορφολογία της περιοχής του Πειραιά και το ίδιο το όνομά του υποδηλώνουν ότι κατά το απώτατο παρελθόν του πρέπει να ήταν νησί στην αντίπερα (περαία) πλευρά του Φαλήρου, το οποίο ενώθηκε με την υπόλοιπη Αττική με τις προσχώσεις του Κηφισού.

Ο προϊστορικός Πειραιάς πρέπει να κατοικήθηκε τουλάχιστον γύρω στα μέσα του 3000 π.χ. (πρωτοελλαδική εποχή) όπως δείχνουν τα πενιχρά κατάλοιπα κτισμάτων και η εύρεση εργαλείων σε διάφορα σημεία, όπως είναι η Παλαιά Κοκκινιά, το Κερατσίνι, η περιοχή της Μουνιχίας και η Σταλίδα (νησάκι Κουμουνδούρου).

Σύμφωνα με την παράδοση, οι λεγόμενοι Μινύες, που λέγεται ότι ξεκίνησαν από τον Ορχομενό της Βοιωτίας, , εγκαταστάθηκαν στον Πειραιά (όπως και άλλα Προελληνικά φύλα) γύρω στα τέλη του 13ου αι. π.χ. στο λόφο της Μουνιχίας (Λόφος Προφήτη Ηλία) και είχαν για αραξοβόλι το ομώνυμο λιμάνι (Μικρολίμανο).

Στους Μινύες αποδίδονται η λεγόμενη «Σπηλιά της Αρετούσας» στο Λόφο του Προφήτη Ηλία, τα παλαιότερα ευρήματα στο ακρωτήριο όπου σήμερα βρίσκεται ο Ναυτικός Όμιλος Ελλάδας καθώς και το λεγόμενο «Σηράγγειο» (Σπηλιά του Παρασκευά) μέσα στο βράχο που δεσπόζει πάνω από την πλαζ Βοτσαλάκια.

Στους ιστορικούς χρόνους, ο Πειραιάς ανακηρύχθηκε δήμος το 517 π.χ. με τη μεταρρύθμιση του Κλεισθένη.

Το Φάληρο ήταν το λιμάνι της Αθήνας μέχρι που ο Θεμιστοκλής, όταν αναδείχθηκε «επώνυμος άρχων» μετά τη ναυμαχία της Σαλαμίνας (480 π.χ.), επέλεξε τον Πειραιά.

Ο Πειραιάς λοιπόν με τους τρεις φυσικούς του λιμένες: το μεγάλο λιμάνι του Κανθάρου , τη Ζέα και τη Μουνιχία, και τα έργα που πραγματοποιήθηκαν από τον Περικλή δημιούργησαν τις προϋποθέσεις για την εμπορική και οικονομική άνθησή του κατά τον χρυσό 5ο αι. π.χ.

Το εμπορικό λιμάνι του Πειραιά, το «Εμπόριον» (η περιοχή από το σημερινό Κεντρικό Τελωνείο μέχρι την Ηετειώνεια άκρα) είχε υποδειγματική οργάνωση και μαζί με την «Αγορά» και την «Ιπποδάμεια» ( στο εσωτερικό της πόλης) αποτελούσαν το κέντρο της οικονομικής ζωής της αρχαίας πόλης.

Λείψανα του αρχαίου Πειραιά υπάρχουν διασκορπισμένα σε ολόκληρη την έκταση της σύγχρονης πόλης.

Στον όρμο του Κανθάρου (σημερινό κεντρικό λιμάνι του Πειραιά), στη Ζέα (Πασαλιμάνι) και στη Μουνιχία ( Μικρολίμανο) έχουν βρεθεί λείψανα των αρχαίων «νεωσοίκων» (τα παραθαλάσσια υπόστεγα στα οποία αποσύρονταν οι τριήρεις όταν δεν ταξίδευαν).

Τα θεμέλια της περίφημης «Σκευοθήκης του Φίλωνα» (αποθήκη για τον πολεμικό εξοπλισμό των αθηναϊκών τριήρων) των μέσων του 4ου αι. π.χ βρέθηκαν τυχαία στη διάρκεια εκσκαφών.

Την περίοδο 451-431 π.χ. ολοκληρώθηκε το πολεοδομικό σχέδιο του Πειραιά που εκπονήθηκε από τον Μιλήσιο αρχιτέκτονα Ιππόδαμο. Δείγμα της πόλης του αρχαίου Πειραιά μπορεί να δει ο επισκέπτης στον αρχαιολογικό χώρο στην ευρύτερη περιοχή της Τερψιθέας.

Τα έργα για την τείχιση του Πειραιά που άρχισαν πριν το 480 π.χ. αποπερατώθηκαν ανάμεσα στο 471 με 465 π.χ.. Το κάτω μέρος του τείχους της εποχής του Κόνωνα και που ανοικοδομήθηκε στη θέση του αρχαιότερου τείχους του Θεμιστοκλή είναι ορατό μέχρι σήμερα στην Πειραϊκή Ακτή καθώς και μέρη της Ηετιώνειας πύλης στο κεντρικό λιμάνι και της Βόρειας Πύλης που οδηγούσε στο δρόμο προς την Αθήνα.

Με το πέρασμα των αιώνων, ο Πειραιάς άρχισε να παρακμάζει με αποκορύφωμα τις λεηλασίες του Ρωμαίου Σύλλα, το 85 π.χ., και άλλες εισβολές. Μάλιστα, το αρχαίο όνομά του ξεχάστηκε και μετονομάστηκε σε “Porto di Lione” από το άγαλμα λιονταριού που σήμερα βρίσκεται στη Βενετία!

Μετά από αιώνες ερήμωσης, τον 19ο αιώνα έρχονται οι πρώτοι νέοι κάτοικοι και το 1835 ιδρύεται ο Δήμος Πειραιά με πρώτο Δήμαρχο τον Υδραίο Κυριάκο Σερφιώτη.

Στα τέλη του 19ου αιώνα το θαύμα της αναδημιουργίας έχει ολοκληρωθεί με οριστική διαμόρφωση της πόλης σε σχέδιο των Κλεάνθη-Schaubert-Klenze.

Τότε οικοδομήθηκαν πολλά δημόσια και ιδιωτικά κτίρια όπως το Δημοτικό θέατρο ( 1884-1885) που μέχρι και σήμερα είναι το ωραιότερο δημόσιο κτίριο του Πειραιά.

Το 1930 με την ίδρυση του Οργανισμού Λιμένος Πειραιώς (ΟΛΠ) ο Πειραιάς βάζει τις βάσεις για τη σημερινή του ανάπτυξη που τον οδήγησε να είναι το πρώτο λιμάνι της χώρας και ένα από τα πιο ισχυρά εμπορικά και διαμετακομιστικά κέντρα της Μεσογείου.

2. ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

Ο Πειραιάς έχει πολλά γραφικά μέρη όπου ο κόσμος μπορεί να κάνει τη βόλτα του αγναντεύοντας τη θάλασσα και να διασκεδάσει στις καφετέριες, στα μπαρ και στα εστιατόρια. Διάσημα μέρη είναι: το Πασαλιμάνι, η Πλατεία Αλεξάνδρας, ο λόφος της Καστέλας, το Μικρολίμανο, ο λόφος του Προφήτη Ηλία με το ομώνυμο πανηγύρι του, η Φρεαττύδα, ο περίπατος της Πειραϊκής Ακτής.

Στον Προφήτη Ηλία, το αμφιθεατρικό Δημοτικό Θέατρο «Βεάκειο» με την καταπληκτική θέα του Σαρωνικού, που γιορτάζει τα 35 χρόνια λειτουργίας, αποτελεί τον πιο κατάλληλο χώρο για ποιοτικές θεατρικές παραστάσεις και συναυλίες, ενώ στο «Μενάνδρειο» (Δελφινάριο) παρουσιάζονται επιθεωρήσεις από γνωστούς θιάσους.

Στο καινούριο Γήπεδο Καραϊσκάκη καθώς και στο ανακαινισμένο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας οι φίλαθλοι παρακολούθησαν συναρπαστικούς αγώνες αυτό το ολυμπιακό καλοκαίρι του 2004.

Ο Πειραιάς έχει ακόμη πολλά Μουσεία: το Αρχαιολογικό Μουσείο με την περίφημη συλλογή από χάλκινα αγάλματα ανάμεσα στα άλλα και με το αρχαίο θέατρο της Ζέας στον υπαίθριο χώρο του, το Ναυτικό Μουσείο στη Μαρίνα Ζέας καθώς και το Μουσείο Ζωγραφικής και Σκηνογραφίας Πάνου Αραβαντινού. Ακόμη, έχει Δημοτική Πινακοθήκη, Δημοτική Βιβλιοθήκη και το Ιστορικό Αρχείο στο Δημοτικό Θέατρο.

Περισσότερα στοιχεία για το Δήμο Πειραιά μπορείτε να βρείτε στην ηλεκτρονική διεύθυνση: www.piraeus.gr