ΜΝΗΜΕΙΑ ΠΑΛΙΑΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ

Μεταξύ των παλιών κτιρίων της Κράιοβα που βλέπουμε σήμερα συγκαταλέγεται η Μονή Cosuna-Bucovatul Vechi, που πιστοποιείται ως το αρχαιότερο μοναστήρι. Ανήκει στην κατηγορία των θρησκευτικών μνημείων της Βλαχίας. Δυστυχώς, πέραν της εκκλησίας, δεν υπάρχει πια άλλο κτίριο. Τα περισσότερα κτίσματα καταστράφηκαν από ξένους ή ντόπιους εχθρούς και κάηκαν, ενώ τα υπόλοιπα καταστράφηκαν λόγω ανωτέρας βίας, όπως π.χ. από την υπερχείλιση του Ποταμού Jiu και αρκετούς σεισμούς.

Η ημερομηνία κατασκευής του κτιρίου καταγράφεται διαφορετικά στις διάφορες πηγές. Όπως αναγράφεται στην είσοδο της εκκλησίας, η κατασκευή της ολοκληρώθηκε στις 3 Δεκεμβρίου 1572. Ωστόσο, μια παλιά απογραφή υποδεικνύει πως η Μονή κατασκευάστηκε το 1483 (οι ιστορικοί B.P. Hasdeu και Nicolae Iorga υποστηρίζουν την άποψη αυτή).

Χρησιμοποιήθηκαν πέτρες (για τα θεμέλια) και πλίνθοι (στις βάσεις των κιόνων και στην τοιχοποιία) από το Pelendava, που ήταν Ρωμαϊκό στρατόπεδο.

Από αρχιτεκτονική άποψη, η εκκλησία ανήκει στο ρυθμό της Βλαχίας (ο οποίος χαρακτηρίζεται από σύνθεση λαϊκών και Βυζαντινών στοιχείων).

Η εκκλησία της Μονής Jitianu είναι γνωστή ως οικοδόμημα του Serban Voievod (1654-1658). H εκκλησία αναστηλώθηκε το 1717, το 1852, το 1910, το 1926 και το 1958. Στην ιστορία της Κράιοβα, πολλά σημαντικά στρατεύματα που προστάτευαν την πόλη βρήκαν καταφύγιο στο μοναστήρι αυτό. Σήμερα, το εσωτερικό του μοναστηρίου στεγάζει μια πλούσια συλλογή κοσμημάτων λαϊκής τέχνης της Βλαχίας.

Στα τέλη του 17ου και στις αρχές του 18ου αιώνα, η τέχνη της Κράιοβα χαρακτηρίζεται από το ύφος Brancovan, την καταπληκτική σύνθεση της παραδοσιακής Ρουμανικής τέχνης και των ανατολικών (Βυζαντινών) στοιχείων, ιδίως των Ενετικών. Οι εκκλησίες που χαρακτηρίζονται από το ρυθμό αυτό αναστηλώθηκαν με την πάροδο του χρόνου. Ορισμένες από αυτές διατήρησαν πολλά από τα στοιχεία της τέχνης του Brancovan, όπως τις πανέμορφα στολισμένες ξυλογραφίες με τον Βυζαντινό αετό. Τέτοιες εκκλησίες είναι ο Προφήτης Ηλίας, που χτίστηκε το 1720 από τον Δικαστή Ilie Oteteliseanu και σημαντικούς εμπόρους της πόλης (τις εικόνες επιμελήθηκε ο ζωγράφος Constantin Lecca μεταξύ του 1840 και του 1841, αναστηλώθηκε το 1893, ενώ την παρούσα αγιογραφία επιμελήθηκαν οι Gh. Ioanid και Gh. Tatarescu), η Εκκλησία των Αγίων Πάντων (1700), η Εκκλησία του Αγίου Gh. Vechi (1730), η Μονή Obedeanu (1747), η Εκκλησία Mantuleasa (1786), ο Άγιος Νικόλαος (1794) – οι εκκλησίες αυτές πιστοποιούν την επιδεξιότητα των χτιστών της πόλης.

Η αναζωογόνηση και επιμήκυνση του ύφους του Brancovan κατά τις πρώτες δεκαετίες του 18ου αιώνα έγκειται στο γεγονός πως πολλοί Αυστριακοί προσπάθησαν, δίχως επιτυχία, να αντικαταστήσουν την παραδοσιακή ορθόδοξη πίστη του πληθυσμού με τον Καθολικισμό (έχτισαν μια καθολική εκκλησία στα πρώτα χρόνια της κυριαρχίας τους 1718-1720).

Η Εκκλησία του Αγ. Δημητρίου αποτελεί μια από τις σημαντικότερες κατασκευές. Ιδρύθηκε από τον Matei Basarab το 1652. Ο χρόνος και οι άνθρωποι άλλαξαν την εκκλησία. Ο Constantin Brancoveanu αναστήλωσε τους σκελετούς των παραθύρων σύμφωνα με το ύφος του Brancovan, ενώ ο Constantin Obedeanu αναστήλωσε την εκκλησία το 1723, όπως και οι βογιάροι Argetoianu to 1774. Λόγω των σεισμών το 1840, η εκκλησία καταστράφηκε και έκλεισε το 1889. Τα έργα αποκατάστασης έγιναν υπό την επίβλεψη του αρχιτέκτονα Andre Lecompte de Navy, ο οποίος έχτισε την παρούσα κατασκευή από τα θεμέλιά της χωρίς να λάβει υπόψη του το ύφος της παλιάς κατασκευής. Η εικονογράφηση έγινε σε 3 φάσεις από τους Γάλλους ζωγράφους Emil Menpiot και Bories και ολοκληρώθηκε το 1933.

ΛΑΪΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ

Ο Οίκος Banat είναι το αρχαιότερο κτίριο στην πόλη και, σύμφωνα με τους ιστορικούς τέχνης, ολοκληρώθηκε το 1699,. Αποτελεί συνέχεια ενός άλλου παλιού κτιρίου του 15ου αιώνα, που χτίστηκε από τον Barbu Craiovescu. Ο Οίκος Barat, που αναστηλώθηκε από τον Constantin Brancoveanu, έχει δύο επίπεδα: υπάρχουν δωμάτια με πλίνθινες αψίδες στο ισόγειο και δωμάτια με μπαλκόνια στον πρώτο όροφο. Αποτελεί επίτευγμα λαϊκού ύφους σημαντικών ταλαντούχων αρχιτεκτόνων του κυβερνήτη.

Το divan (δικαστικό συμβούλιο) της Κράιοβα συγκεντρωνόταν εδώ και κατά τη διάρκεια της Αυστριακής κυριαρχίας. Ο Οίκος αποτέλεσε την έδρα της διοίκησης. Αργότερα, το κτίριο υπήρξε κατοικία του Murtaza Pasa (1737-1739), προσωπική κατοικία του επισκόπου, χώρος λειτουργίας του πρώτου σχολείου στην Κράιοβα (1750), δικαστήριο, χώρος λειτουργίας του Γυμνασίου "Fratii Buzesti" (1896-1914) και προπαρασκευαστικού σχολείου για δασκάλους, χώρος λειτουργίας του Μουσείου Oltenia (1934-1948) και του τμήματος εθνογραφίας (1967).

Μια αργή αλλά έντονη διαδικασία εκσυγχρονισμού της πόλης ξεκίνησε το 1780. Οι δρόμοι διευθετήθηκαν με γέφυρες δοκών και αναπτύχθηκε σύστημα κρηνών πόσιμου νερού. Οι πιο σημαντικές κρήνες ήταν:

- η κρήνη Jianu (στην οδό Iancu Jianu) που χτίστηκε περίπου το 1800 από τον βογιάρο Hagi Stan Jianu.

- η κρήνη Well, που χτίστηκε από τους εμπόρους χοίρων Pavel Teodor και Chir Miron Bulucbasa το 1818.

- η κρήνη Popova (στην περιοχή Romanesti), γνωστή και ως βρύση του Basarabescu.

Υπάρχει από τις αρχές του 17ου αιώνα, σύμφωνα με ένα χειρόγραφο από το 1613.

Αναστηλώθηκε το 1651 από τον Matei Basarab και από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη κατά το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα. Εκτός των κρηνών αυτών, υπάρχουν κι άλλες στις αγορές Chiriac και Mantuleasa, αλλά, δυστυχώς, οι υπόλοιπες φράχθηκαν (η κρήνη Buzescu, οι 7 κρήνες, η κρήνη Valea Fetii, η κρήνη Obedeanu, κλπ).

Υπήρξε ένας πειραματισμός συστηματοποίησης της πόλης μετά το 1800: οι κεντρικές οδοί στρώθηκαν με τεχνητό βασάλτη, χαλίκι από το Yvoir ή πορφυρίτη από την Ελβετία και τη Γαλλία. Επίσης, φυτεύτηκαν δέντρα στις άκρες τους.

Το 1854, εισήχθη η δημόσια φωταγώγηση με λάδι από σπόρους ελαιοκράμβης. Ύστερα, το 1858, χρησιμοποιήθηκαν λάμπες με κηροζίνη, ενώ το 1887, στο Θέατρο Thodorini, χρησιμοποιήθηκαν οι πρώτοι ηλεκτρικοί λαμπτήρες. Το 1896 δημιουργήθηκε σταθμός ηλεκτροπαραγωγής στην Κράιοβα (με εξοπλισμό AEG). Η Κράιοβα ήταν η πρώτη Ρουμανική πόλη με ηλεκτρισμό παραγόμενο από μηχανές εσωτερικής καύσης.

Οι υπηρεσίες υγιεινής εισήχθησαν το 1896 και δημιουργήθηκαν πολλοί στόχοι δημοσίας χρήσης για τη βελτίωση της αστικής ζωής. Χτίστηκαν πολλά κτίρια δημοσίας χρήσης, καθώς και ιδιωτικά κτίρια, πολλά πάρκα, κήποι και μνημεία. Τα νέα κτίρια χτίστηκαν σε διάφορους ρυθμούς: Αναγεννησιακό, μπαρόκ, κλασικό, νεοκλασικό και ρομαντικό από Γάλλους, Ιταλούς, Γερμανούς ή Ρουμάνους αρχιτεχνίτες.

Στην αρχιτεκτονική τέχνη κυριαρχούσαν τα στοιχεία του ευρωπαϊκοί εκλεκτισμού, ιδίως ο γαλλικός ακαδημαϊσμός.

Το Μέγαρο του Jean Mihail (το σημερινό Μουσείο Τέχνης της Κράιοβα) είναι χτισμένο σ’ αυτό το ύφος. Κατασκευάστηκε μεταξύ του 1899 και του 1907 από τον Γάλλο αρχιτέκτονα Paul Gottereau κατόπιν αιτήματος του Constantin Mihail – ενός εκ των πλουσιοτέρων πολιτών στη Ρουμανία τον καιρό εκείνο. Το Μέγαρο προοριζόταν για προσωπική κατοικία. Για την κατασκευή του χρησιμοποιήθηκαν υλικά πρώτης ποιότητας. Η εν μέρει επιχρυσωμένη διακόσμηση των τοίχων, οι φωταγωγοί , οι χρωματιστοί υαλοπίνακες, οι εικονογραφημένες οροφές, οι κρυστάλλινοι πολυέλαιοι Μουράνο, οι κίονες, οι σκάλες από μάρμαρο της Καράρα, οι τοίχοι με ταπετσαρία από τη Λυών, η πλαισίωση και το ύφος της επίπλωσης έδιναν στους χώρους μια κομψότητα και εκλεπτυσμένο γούστο. Το Μέγαρο στρώθηκε με πλάκες, ηλεκτροδοτήθηκε και είχε κεντρική θέρμανση από την αρχή της κατασκευής του. Ο Constantin Mihail πέθανε το 1908 και το Μέγαρο κληρονόμησε ο μικρότερος γιος του, ο Jean Mihail.

Ο Οίκος Vorvoreanu – που επί του παρόντος στεγάζει τη Μητροπολιτική Εκκλησία της Oltenia – αποτελεί μνημειώδες Μέγαρο που οικοδομήθηκε σύμφωνα με τα σχέδια του αρχιτέκτονα D. Maimarolu. Παρουσιάζει όψιμη επίδραση από τη Γαλλική Αναγέννηση, με στέγη σε σχήμα δέλτα, πολλά στολίδια και διακόσμηση στους τοίχους και πλούσια διακοσμημένους εσωτερικούς χώρους.

Το πρώην Μέγαρο της Δικαιοσύνης (όπου σήμερα στεγάζονται οι κεντρικοί χώροι του Πανεπιστημίου) σχεδιάστηκε το 1890 από τον αρχιτέκτονα Ion Socolescu. Το κτίριο είναι χτισμένο με νεοκλασικό ρυθμό αρχιτεκτονικής.

Ένα άλλο σημαντικό κτίριο είναι η πρώην Εμπορική Τράπεζα, όπου σήμερα στεγάζεται το Δημαρχείο της Κράιοβα. Σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Ion Mincu και ολοκληρώθηκε το 1916 από τον μαθητή του, Constantin Iotzu. Το εσωτερικό του κτιρίου είναι πλούσια διακοσμημένο, με διακόσμηση στους τοίχους, παράθυρα με χρωματιστούς υαλοπίνακες, Βενετσιάνικα μωσαϊκά και κιγκλιδώματα από σφυρήλατο σίδηρο.

Το πρώην Διοικητικό Μέγαρο, όπου σήμερα στεγάζεται η Νομαρχία και το Επαρχιακό Συμβούλιο, αποτελεί ένα ενδιαφέρον, σθεναρό κτίριο με στοιχεία λαϊκής αρχιτεκτονικής. Κατασκευάστηκε από τον αρχιτέκτονα Petre Antonescu μεταξύ 1912 και 1913.

Ύστερα από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, συνεχίστηκε η προσπάθεια επιβεβαίωσης των εθνικών στοιχείων στην τέχνη. Κατά την περίοδο αυτή, χτίστηκε ο επονομαζόμενος Λευκός Οίκος στην Κράιοβα (κοντά στο Αγγλικό Πάρκο που ακολουθεί το ρυθμό Λονδρέζικης Πλατείας), σύμφωνα με τα σχέδια του αρχιτέκτονα Constantin Iotzu.

Μεταξύ των σύγχρονων επιτευγμάτων πρέπει να συμπεριλάβουμε και το Εθνικό Θέατρο, που εγκαινιάστηκε το 1973. Κατασκευάστηκε από τον αρχιτέκτονα Al. Iotzu (γιο του Constantin Iotzu), ο οποίος παρουσίασε το έργο του σε συνέντευξη που παραχώρησε στο περιοδικό «Contemporanul» (15.11.1972).

«Το νέο κτίριο στην Κράιοβα σχεδιάστηκε έτσι ώστε να μπορεί να προσαρμόζει τη σκηνή και τον χώρο σύμφωνα με την παραγωγή του θεατρικού έργου κατά 3 τρόπους (Ελισαβετιανό, Ιταλικό και αρένας). Σε σχέση με τα τεράστια κτίρια γύρω του, το θέατρο έχει τη δική του προσωπικότητα, καθώς χαρακτηρίζεται από μια μακρά οριζόντια γραμμή, συνεχίζεται με πεζοδρόμιο και στη συνέχεια με πάρκο – σε αντίθεση, δηλαδή, με το περιβάλλον του. Είναι ένα κτίσμα με διαμορφωμένα άκρα, στα οποία δημιουργούνται μικρά ανοίγματα και προεξοχές. Οι λείες επιφάνειες δίνουν έμφαση στα έργα γλυπτικής που καλύπτονται με λευκο-κίτρινο τραβερτίνη...Το θέατρο διαθέτει ιδιαίτερα μεγάλη σκηνή (πλάτος που ξεπερνά τα 40 μ.)»

Το μεγαλοπρεπές κτήριο αποτελεί πηγή υπερηφάνειας για την Κράιοβα και το Ρουμανικό θέατρο.

Βεβαίως, ο κατάλογος των πιο σημαντικό αρχιτεκτονικών μνημείων της Κράιοβα συνεχίζεται. Σας προσκαλούμε να τα εξερευνήσετε μόνοι σας.

ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ

Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία έλξης στην Κράιοβα είναι το Λαϊκό Πάρκο, το οποίο είναι μοναδικό στη Ρουμανία και αποτελεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα επιτεύγματα του είδους στην Ευρώπη.

Ο Nicolae Romanescu επιμελήθηκε αυτό το αστικό έργο, το οποίο αποτελεί αριστούργημα του Γάλλου αρχιτέκτονα E. Redont και κέρδισε το Χρυσό Μετάλλιο στη Διεθνή Έκθεση του Παρισιού το 1900.

Η κατασκευή του κράτησε 3 χρόνια. Χρησιμοποιήθηκαν τολμηρές μέθοδοι κατασκευής που ήταν άγνωστες τον καιρό εκείνο. Φυτεύτηκαν ξεχωριστές ποικιλίες δέντρων και επιτεύχθηκε ένα πλούσιο, ρομαντικό περιβάλλον, με γραφική και ποιητική ατμόσφαιρα (η κρεμαστή γέφυρα, τα ερείπια του κάστρου, οι γέφυρες πάνω από το ποτάμι, οι πέτρινες απομιμήσεις, τα σκέπαστρα, τα κιόσκια, τα προχώματα των γεφυρών που μιμούνται δέντρα, το νησί των κύκνων, το σημείο απόβασης).

Το πάρκο περιλαμβάνει συνολικά 96 εκτάρια χλωρίδας (χαμόκλαδα, γκαζόν, δέντρα, θάμνοι), 4 εκτάρια νερού, 20 εκτάρια, μια κούρσα αγώνων άνω των 20 εκταρίων, καθώς και δρόμους, αλέες και μονοπάτια μήκους 35 χλμ. Υπάρχει και ζωολογικός κήπος όπου μπορεί κανείς να δει διάφορα είδη ιθαγενών πουλιών και ζώων, και όχι μόνο.

Ο Βοτανικός Κήπος δημιουργήθηκε κατόπιν αιτήματος του βοτανολόγου Al. Buia από την Κράιοβα για να χρησιμοποιηθεί ως υλικό μελέτης από τους φοιτητές της γεωργίας και κηπουρικής, καθώς και ως χώρος αναψυχής.

Ο Κήπος καλύπτει πάνω από 17 εκτάρια και χωρίζεται σε διαφόρους τομείς: διακοσμητικός (περίπου 4,5 εκτάρια), συστηματικός, οικονομικός, και χλωρίδα του πλανήτη.

Η κοιλάδα του Ποταμού Jiu αποτελεί άλλη μια σημαντική φυτική ζώνη και καλύπτει πάνω από 60 εκτάρια στην αριστερή όχθη του ποταμού.

ΛΕΞΙΚΟ: ΑΚΑΔΗΜΑΪΣΜΟΣ

Είδος καλλιτεχνικού ύφους που κυριαρχείται από την αρμονία με τους κανόνες της ακαδημαϊκά διδακτέας τέχνης που βασίζεται στη μελέτη της κλασικής τέχνης.

ΛΕΞΙΚΟ: ΤΟ ΥΦΟΣ ΤΟΥ BRANCOVAN

Η ονομασία δόθηκε στην τέχνη της Βλαχίας στα τέλη του 17ου αιώνα και στις αρχές του 18ου από το όνομα του ηγέτη Constantin Brancoveanu (1688-1714), ο οποίος, ως μαικήνας των τεχνών, συνέβαλε στη δημιουργία ενός νέου κλίματος που βοήθησε την ανάπτυξη των τεχνών.

Το ύφος του Brancovan χαρακτηρίζει όλα τα είδη, από την αρχιτεκτονική ως την αργυροχοΐα και το κέντημα.

Το ύφος χαρακτηρίζεται από ένταση ορισμένων στοιχείων δομής και διακόσμησης που εισήχθησαν στην παραδοσιακή τέχνη της Βλαχίας πριν πολύ καιρό και που συνδυάστηκαν σε ένα ενιαίο όραμα από τον Matei Basarab (1632-1654). Σε όλα αυτά προστέθηκε και μια σημαντική επίσημη διακοσμητική ορμή από πολλές πηγές, κυρίως με μεσολάβηση και σπανιότερα άμεσα (Τρανσυλβανία, Δαλματία).

Το οικιστικό πρόγραμμα (το Μέγαρο, το σπίτι στην πόλη, η έπαυλη στην επαρχία) παίζει σημαντικό ρόλο. Αποτελείται από ένα σύνολο στο οποίο η επονομαζόμενη κατοικία εκπροσωπεί το κύριο στοιχείο. Οι μακρές προσόψεις προικίζονται με πύργους και κλειστά μπαλκόνια. Τα κελάρια των κρασιών με τοξοειδείς τρούλους έχουν μνημειώδη χαρακτήρα και τα δωμάτια καλύπτονται με αψίδες.

Η διακόσμηση περιλαμβάνει πλούσια γλυπτά (απλές κολώνες ή σχοινοειδή διακόσμηση με νεοκορινθιακά κιονόκρανα, πλαίσια θυρών, στηρίγματα με οικόσημα) και χαρακτηρίζεται από τα εκλεπτυσμένα ανάγλυφα πολύχρωμου στόκου από την ανατολή, καθώς και εμβληματική ζωγραφική.

Υπήρχε και κήπος δυτικού ύφους γύρω από τα συγκροτήματα, καθώς και παρεκκλήσι.

Το πριγκηπικό πρότυπο χρησιμοποιήθηκε στις κατοικίες σημαντικών βογιάρων και σε αρχοντικά όπου έμεναν ο ηγέτης και η οικογένειά του και ήταν χτισμένα κοντά σε μεγάλα μοναστήρια.

Μπροστά από τις εκκλησίες υπήρχαν μεγάλες βεράντες με καμάρες που υποστηρίζονταν από πέτρινες κολώνες με διάκοσμο παρόμοιο με εκείνον της αρχιτεκτονικής των ιδιωτικών κατοικιών.

Τα πλαίσια των θυρών και των παραθύρων ήταν πλούσια διακοσμημένα με ανάγλυφο διάκοσμο φυτικών, ανθρωπομορφικών και ζωομορφικών μοτίβων.

Πηγές πληροφοριών:

Ιστορία της Κράιοβα – Εκδοτικός Οίκος «Scrisul Romanesc», 1977

Κράιοβα – 500 χρόνια – Πρωτότυπο Λεύκωμα

Το Μουσείο Τέχνης της Κράιοβα - Paul Rezeanu. Εκδοτικός Οίκος «Scrisul Romanesc»

Ιστορία του Εθνικού Θεάτρου της Κράιοβα – Εκδοτικός Οίκος "Scrisul Romanesc"